سرگرمی و آموزش کودکان در شرایط ناامن یکی از مهمترین نگرانیهای والدین در روزهای بحرانی است. وقتی صدای آژیر، اخبار نگرانکننده یا محدودیتهای بیرون از خانه بیشتر میشود، کودکان زودتر از بزرگترها احساس ترس و ناامنی میکنند. در چنین شرایطی والدین میتوانند با ایجاد محیطی آرام در خانه و استفاده از بازیها و فعالیتهای مناسب، هم اضطراب کودک را کاهش دهند و هم روند یادگیری او را متوقف نکنند.
مدیریت استرس کودکان در شرایط ناامن
اولین قدم برای سرگرمی و آموزش کودکان در شرایط ناامن، کنترل فضای عاطفی خانه است. کودکان احساسات والدین را خیلی سریع درک میکنند. اگر پدر و مادر مضطرب یا نگران باشند، کودک نیز همان احساس را تجربه میکند. به همین دلیل بهتر است در زمان پخش اخبار نگرانکننده، تلویزیون یا تلفن همراه را کنار بگذارید و بیشتر با کودک وقت بگذرانید.
کارشناسان روانشناسی کودک در «سازمان بهزیستی ایران» توصیه میکنند والدین در شرایط بحرانی با لحنی آرام با کودکان صحبت کنند، آنها را در آغوش بگیرند و حس امنیت را به آنها منتقل کنند. همین ارتباط ساده میتواند بخش زیادی از استرس کودک را کاهش دهد.
بازیهای خانگی برای سرگرمی کودکان
وقتی امکان رفتن به پارک یا فضای بیرون وجود ندارد، بهترین راهکار برای سرگرمی و آموزش کودکان در شرایط ناامن استفاده از بازیهای خلاقانه در خانه است. برای مثال میتوانید با چند پتو و بالش یک چادر کوچک در گوشه اتاق بسازید. بسیاری از کودکان چنین فضایی را به عنوان یک پناهگاه امن و جذاب میبینند و با اسباببازیهای خود ساعتها در آن بازی میکنند.
نقاشی کشیدن هم یکی از سادهترین و مؤثرترین فعالیتها برای تخلیه احساسات کودک است. یک کاغذ بزرگ یا حتی کارتن خالی در اختیار کودک قرار دهید و از او بخواهید احساساتش را با رنگها نشان دهد. این کار به کودک کمک میکند ترس و نگرانی خود را راحتتر بیان کند.
علاوه بر این، خمیربازی یا بازی با ترکیب آرد و آب در آشپزخانه میتواند تمرکز کودک را از اخبار و صداهای نگرانکننده دور کند. چنین فعالیتهایی علاوه بر سرگرمی، مهارتهای حرکتی کودک را نیز تقویت میکنند.
قصهگویی؛ روشی مؤثر برای آموزش کودکان
در شرایطی که سطح اضطراب بالا است، آموزش مستقیم معمولاً نتیجه خوبی ندارد. بسیاری از متخصصان حوزه کودک در «انجمن روانشناسی ایران» معتقدند قصهگویی یکی از بهترین روشها برای آموزش غیرمستقیم به کودکان است.
میتوانید داستانهایی تعریف کنید که قهرمان آنها با شجاعت بر ترس غلبه میکند یا از یک موقعیت سخت عبور میکند. کودکان از طریق این داستانها یاد میگیرند چگونه احساسات خود را مدیریت کنند و در موقعیتهای دشوار آرام بمانند.
همچنین میتوانید در قالب داستان، تمرینهای ساده آرامسازی را آموزش دهید؛ برای مثال از کودک بخواهید تصور کند شمعی مقابل او قرار دارد و با نفس عمیق آن را خاموش میکند. این تمرین ساده به کاهش اضطراب کمک میکند.
آموزش نکات ایمنی به کودکان با بازی
یکی دیگر از بخشهای مهم سرگرمی و آموزش کودکان در شرایط ناامن، آموزش نکات ایمنی است. البته این آموزش باید بدون ایجاد ترس انجام شود. بهترین روش این است که آن را به شکل بازی طراحی کنید.
برای مثال میتوانید بازی «سریع قایم شو» را با اعضای خانواده انجام دهید. در این بازی با شنیدن یک علامت مشخص، همه باید سریع به یک نقطه امن در خانه مثل راهروی بدون پنجره بروند. کودک در قالب این بازی یاد میگیرد در شرایط خاص چه واکنشی نشان دهد، بدون اینکه دچار وحشت شود.
اهمیت تحرک در خانه
کودکان انرژی زیادی دارند و ماندن طولانیمدت در خانه ممکن است آنها را بیحوصله کند. بازیهایی مانند پانتومیم، قایمموشک یا حتی پخش یک موسیقی شاد و حرکت کردن در اتاق میتواند انرژی کودک را تخلیه کند. این فعالیتهای ساده باعث ترشح هورمونهای شادی در بدن میشوند و به کاهش استرس کمک میکنند.
در نهایت باید به یاد داشت که کودکان بیشتر از هر چیز به حضور و آرامش والدین نیاز دارند. اگر والدین بتوانند فضای خانه را گرم، امن و همراه با بازی و گفتوگو نگه دارند، حتی در شرایط دشوار نیز کودک احساس امنیت بیشتری خواهد داشت.
